Bikram yoga

De yogastijl van Bikram Choudhury is letterlijk en figuurlijk hot. Deze vaste serie van twee ademhalingsoefeningen en 26 houdingen doe je bij een temperatuur van 40 ˚C, en op het moment is Bikram yoga de snelst groeiende yogastroming in Amerika. Ook bij ons wordt 'zweetyoga' steeds populairder.

Tekst: Annette Kho, beeld: Bikram yoga centre, Corbis

De basis van Bikram yoga

Bikram Choudhury (1946) staat aan het hoofd van een indrukwekkend yogabedrijf. De geboren Indiër is een succesvol ondernemer in Amerika. Hij leidt het leven van een beroemd en rijk man, en omringt zich graag met Rolls Royces en Hollywood-sterren. Over de hele wereld zijn er ruim zevenhonderd studio's die werken volgens zijn concept.

Om een Bikram yogaschool te mogen openen, heb je toestemming nodig van Bikram zelf. Een winstpercentage hoeft hij niet, wel moet je als docent een opleiding bij hem volgen voor 6600 dollar. Een succesformule die zich als een olievlek verspreidt over de aardbol: zelfs in Dubai is een geautoriseerde Bikram studio te vinden. Onder de enthousiaste leerlingen bevinden zich beroemdheden als Madonna, Brooke Shields en Quincy Jones.

Jongste yogakampioen

Bikram, geboren en getogen in Calcutta, beoefent yoga sinds zijn vierde levensjaar. Zijn goeroe Bishnu Ghosh leert hem de yogaprincipes en de jonge yogastudent oefent elke dag vier tot zes uur in de school van zijn meester. Bikram demonstreert op zijn verzoek de yogahoudingen aan publiek. In India is het al eeuwen gebruikelijk om yogademonstraties te geven. Als hij 13 jaar is, wordt hij de jongste yogakampioen van India. Bikram wordt later een atleet en hij neemt in 1964 zelfs deel aan de Olympische Spelen als gewichtheffer.

Tijdens een ongeluk bij het gewichtheffen raakt zijn knie verbrijzeld en Westerse artsen vertellen hem dat hij nooit meer goed kan lopen. De yogi wil dit niet aannemen en Bikram keert terug naar zijn leraar in Calcutta. Bishnu Ghosh was in India een gerespecteerd genezer, die yoga gebruikte om te helen. Bikram beoefent onder begeleiding van zijn goeroe intensief yoga. Na zes maanden is zijn chronische knieblessure genezen.

Meer yogastijlen

Kripalu yoga

Een yogastijl waarin vrijwel alles mag – maar wel met mededogen.
Anusara yoga

Iedereen blij en dan ook écht blij – dat is het doel van Anusara yoga.
Jivamukti yoga

De favoriete yoga stroming van bekende Amerikanen.

26 houdingen en 2 ademhalingsoefeningen

Bikram, door deze ervaring overtuigd van de helende kracht van yoga, begint daarna onder toezicht van zijn goeroe de serie van 26 houdingen te ontwikkelen. Deze asanas zorgen er voor dat er vers, zuurstofrijk bloed naar het hele lichaam gaat. De specifieke volgorde van de houdingen warmt systematisch het lichaam op en rekt de spieren en pezen in de juiste volgorde.

Volgens Bikram leidt dit automatisch tot een gezond gewicht, een goede gezondheid en een gevoel van welbevinden. In een interview met Yoga Journal zegt hij: ‘Mijn goeroe leerde me om yoga te gebruiken om een waardig, schoon, gezond, gelukkig en vreedzaam leven te leiden. Dat is wat ik verkoop. Een lang leven. Een goed leven.’

Overal ter wereld hetzelfde

Het was, verrassend genoeg, oud-president Richard Nixon die Bikram deed besluiten zijn geluk in Amerika te beproeven. De president volgde tijdens een bezoek aan India in 1972 een yogasessie bij Bikram en was hier zo enthousiast over, dat hij Bikram uitnodigde naar de Verenigde Staten te komen.

Dat deed Bikram, en inmiddels telt elke grote stad in de Verenigde Staten een Bikram-studio. Zijn bijnaam is dan ook McYoga, want net als McDonalds moet elke vestiging voldoen aan dezelfde eisen en dezelfde formule gebruiken. Net als bij de fastfoodketen elke hamburger hetzelfde moet smaken, zo moet in een Bikram-studio waar ter wereld dan ook de yoga precies hetzelfde gegeven worden: 26 houdingen in een vaste volgorde en twee ademhalingsoefeningen. Elke Bikram yogasessie is dus keer op keer precies hetzelfde.

In een les Bikram yoga komt geen yogafilosofie aan de orde. ‘We doen puur de serie’, vertelt Therèse Aartsen, eigenares van twee Bikram yogastudio’s in Amsterdam. ‘Natuurlijk geef ik mijn leerlingen wel eens wat mee uit eigen ervaring. Maar het gaat om de 26 houdingen, je gebruikt je lichaam om dichterbij jezelf te komen.’

Copyright op yoga

Bikram Choudhury maakte zijn zweetyoga zelf groot. De goeroe van de ‘hot yoga’ laat echter niet met zich spotten. Haal je het als docent in je hoofd les te geven in een eigen versie van de zweetyoga, dan riskeer je een rechtszaak. Als je een Bikram-studio hebt, mag je daar geen andere yogastijlen onderwijzen en geen onbevoegde leraren les laten geven. Zelf zegt Bikram daar over in een interview met de Amerikaanse zender CBS dat hij de serie bedacht heeft en daar net als choreografen en componisten copyright op heeft. Ook al zijn de houdingen zelf duizenden jaren oud, hij claimt rechten op zijn specifieke volgorde. De rechter gaf hem gelijk, Bikram mag claimen dat hij de rechten heeft op zijn zelf bedachte serie yogahoudingen.

Groei van Bikram yoga in Nederland

In Nederland zijn inmiddels vier Bikram yogastudio’s. Therèse Aartsen, eigenaresse van twee studio’s in Amsterdam, was de eerste in Nederland die deze yogastijl onderwees. ‘Ik woonde in Amerika en wilde met mijn man een gezin stichten. Dat wilde ik graag in Nederland doen. Bikram had mij ooit al gevraagd om een Nederlandse Bikram yogaschool te beginnen.’

Ze opende in 2003 haar eerste school aan de Ceintuurbaan in Amsterdam. ‘De eerste les kwamen er maar een paar mensen. Maar het groeide best snel, vooral door mond-op-mond reclame. Het is een intensieve vorm van yoga, de eerste les komt er veel op je af. Je moet het dan eigenlijk nog een tweede keer proberen, om het effect te ervaren. Zelf krijg ik er enorm veel energie van. Ik kom steeds dichterbij mezelf te staan. Ik ben veel geduldiger en aandachtiger geworden en kan beter luisteren. Ik denk dat dit voor vele beoefenaars geldt.’

Aartsen opende afgelopen zomer haar tweede studio in Amsterdam. ‘De groep beoefenaars blijft gestaag groeien. En het niveau wordt steeds hoger. Toen ik begon met lesgeven kende niemand nog de serie. Nu is het een heel ander niveau, en als je als beginner in de les komt wordt je vanzelf mee getrokken naar een hoger niveau.’

Zoals Bikram zelf zegt in Yoga Journal: ‘Ik wil yoga over de hele wereld verspreiden. Door yoga leer je jezelf liefhebben. Daarna kan je beter voor jezelf zorgen, voor je familie, voor je land. Dat is spirituele verlichting. Ik kan er voor zorgen. Let maar op.’

Meer informatie over Bikram yoga?

Nederland telt nu vier Bikram studio’s, in Rotterdam, Den Haag en Amsterdam. Ook in deze studio’s wordt lesgegeven volgens de methode: 26 houdingen en twee ademhalingsoefeningen. Deze studio’s zijn te vinden via www.bikramyoga.nl en www.bikramnl.com

‘Ik wil yoga over de hele wereld verspreiden. Door yoga leer je jezelf liefhebben'