Kripalu yoga

In Amerika’s grootste ashram combineert Kripalu yoga oosterse filosofie met een westerse wereldvisie. Een yogastijl waarin vrijwel alles mag – als het maar gebeurt met mededogen.

Tekst: Sarah Leers, beeld: Kripalu Center

Yogi’s zijn ook maar mensen. Dat bleek in 1994, toen bekend werd dat Kripalu oprichter Amrit Desai er relaties met meerdere van zijn vrouwelijke volgelingen op nahield. Desai trad af als leider van het Kripalu Centre in Massachusetts. Toch betekende dat niet het einde van de yogastroming die toen al zo’n dertig jaar bestond.

De geschiedenis van Kripalu yoga loopt parallel aan de ontwikkeling van yoga in Amerika. De yogastroming dankt haar naam aan Swami Kripalu, die leefde van 1913 tot 1981. Met zijn schema van tien uur meditatie per dag inspireerde Kripalu zijn volgelingen tot het leiden van een spiritueel leven. Voor hem had alles op aarde een ziel. Zo sprak hij over objecten als ‘broer pen’ en ‘zuster sandaal’. De aanwezigheid van God was volgens hem overal zichtbaar. Zijn grote liefde voor zijn naasten en het leven als geheel maakten Swami Kripalu tot een gerenommeerd man.

Een van Kripalu’s trouwe volgelingen was Amrit Desai. Hij vertrok in 1960 naar Amerika, met de bedoeling daar kunstgeschiedenis te studeren. Terwijl zijn goeroe Kripalu in India dagenlang aaneengesloten mediteerde, realiseerde Desai zich dat hij die leefstijl in het westen niet kon handhaven. Desai besloot yoga te onderwijzen op een manier die geschikt was voor gewone westerlingen: toegankelijke lichaamshoudingen, ondersteund door de ademhaling en uitgevoerd in vloeiende bewegingen, moesten in de eerste plaats voor meer lichaamsbewustzijn zorgen. Pas daarna was de yogabeoefenaar klaar voor een diepere mentale en emotionele transformatie. Desai noemde deze methode Kripalu yoga. Al snel leidde hij tientallen docenten op, met wie hij in 1974 het eerste Kripalu Center stichtte. In de jaren die volgden, groeide dit center uit tot het grootste yoga- en holistische gezondheidscentrum in Noord-Amerika. Swami Kripalu zelf kwam pas in 1977 naar het centrum, waar hij de laatste vier jaar van zijn leven doorbracht.

Niet ingewikkeld doen

Praktisch gezien is Kripalu yoga niet veel anders dan andere yogavormen. Met dit onderscheid dat in Kripalu eigenlijk alles kan. Er zijn wel houdingen en technieken waarvan volgelingen zeggen dat ze ‘typisch Kripalu’ zijn, zoals de Maangroet en de ‘breath of joy’ (waarbij je je voorstelt dat je bij iedere inademing ook positieve sensaties zoals kracht, geluk en plezier tot je neemt), maar die kun je net zo goed bij andere yogavormen tegenkomen.

Wat Kripalu vooral onderscheidend maakt is juist het feit dat er geen verschil is met andere yogastromingen. Het is een heel open en tolerante vorm, waarin elementen uit allerlei yogavarianten kunnen worden gebruikt. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen ‘goede’ en ‘slechte’ technieken, zolang het maar met compassie en integriteit wordt gedaan.

Dit komt onder andere tot uitdrukking in de bekend geworden uitspraak van Desai: ‘Kripalu yoga is not so much about standing on your head, as it is about standing on your own two feet.’ Waarmee hij maar wil zeggen: je hoeft niet ingewikkeld te doen om dichter bij je ware Zelf te komen. Iedere yogavorm of meditatietechniek leidt uiteindelijk tot het ontdekken van wie je werkelijk bent. Dus kies de manier die het best bij je past, bij de cultuur en de samenleving waarin je geworteld bent.

Asana’s, ademhaling, chakra’s en mantra’s, je kunt ze allemaal tegenkomen in Kripalu. De ware uitdaging ligt echter op een ander vlak: eerlijk leren kijken naar jezelf, loslaten wat niet echt bij je hoort. Als je ervoor openstaat deze psychologische en filosofische ontwikkeling door te maken, dan heb je begrepen waar het bij Kripalu om draait.

Meer yogastijlen

De schatkaart van Vijñāna

Tradities en moderne yogapraktijk komen samen in Vijñāna yoga.
Anusara yoga

Iedereen blij en dan ook écht blij – dat is het doel van Anusara yoga.
Jivamukti yoga

De favoriete yoga stroming van bekende Amerikanen.

‛Kripalu gaat niet zozeer om op je hoofd staan; op je eigen benen leren staan is belangrijker’

Swami Kripalu

Mededogen

Docente Paula Charnley, die ruim tien jaar geleden haar eerste Kripalu les volgde in Amsterdam, typeert de yogavorm als ‘compassionate’, in de eerste plaats in de omgang met het eigen lichaam. Paula: ‘Uiteindelijk wil je gewoon lekker in je vel zitten, dus moet je weten wat je daarvoor nodig hebt. En daarbij ga je zo ver als jouw lijf op dat moment toelaat. Er is bij Kripalu veel aandacht voor de juiste techniek en de ademhaling. Maar je moet wel leren luisteren naar je lichaam en er met mededogen mee omgaan.’

Dat Kripalu geschikt is voor yogi’s van elk niveau komt tot uitdrukking in de drie stadia die Kripalu onderscheidt. Ten eerste is er het fysieke niveau: het in lijn brengen van de lichaamsdelen en de coördinatie van adem en beweging. In dit stadium ben je gefocust op je lichaam. Je blijft maar kort in de houdingen, om zo sterker en leniger te worden.

In de tweede fase richt je je meer op de innerlijke beleving. Door meditatie en door langer in de houdingen te blijven, vergroot je je concentratie. In dit stadium leer je ook mentale en emotionele spanningen herkennen en loslaten. Om dat te kunnen, moet je aanwezig zijn in het moment en accepteren wat zich aandient. Dat is nog niet zo makkelijk voor ons westerlingen, gewend als we zijn om te streven naar prestatie en perfectie.

Maar in de derde fase gaat het allemaal vanzelf. In dit stadium van ‘meditatie in beweging’ zijn lichaam en geest ontspannen. Je volgt spontaan en onbewust de energie in en rond het lichaam, die je van de ene in de andere houding brengt. Dat kunnen traditionele houdingen zijn of variaties daarop, maar ook houdingen die niets met yoga te maken hebben. Het gaat erom dat je kunt luisteren naar wat je lichaam aangeeft, zonder te bedenken wat je volgende houding zal zijn.

Maar of je nu vergevorderd bent of beginneling, je vindt aansluiting in elke les. Het uitgangspunt is: je bent al goed zoals je op dit moment bent. Paula: ‘In Kripalu is absoluut geen sprake van prestatie.’

Spiritueel kanovaren

Het zo kenmerkende mededogen houdt niet op bij de grenzen van het eigen lichaam. Ook onderling zijn Kripalu volgelingen met elkaar begaan. Ingrid Schippers, yogadocente in Den Haag, ervoer haar eerste bezoek aan het Kripalu Center als ‘thuiskomen’. Ingrid: ‘Het is een soort nest waar iedereen dezelfde yogafilosofie en -cultuur deelt. Het mededogen dat je voor je lichaam en voor elkaar mag hebben geeft zo’n positieve energie. Zelfs als je geschoold bent in een heel andere yogastroming, laat Kripalu je daarom niet meer los.’

Jaarlijks bezoeken dan ook zo’n 28.000 mensen het Kripalu Center, dat in het landelijke Lenox in Massachusetts ligt, op een landgoed midden in de Amerikaanse natuur. Het complex, dat oorspronkelijk een klooster was, is door een rijke New Yorkse familie aan de kloosterlingen geschonken. Ingrid: ‘Die kloostersfeer hangt er nog steeds. Het centrum ligt aan een prachtig meer, waar je in de zomer kunt kanovaren. Verder is er eigenlijk niets, het is echt in the middle of nowhere.’

Veel afleiding heb je als bezoeker ook niet nodig, want het programma dat in het Kripalu Center wordt aangeboden is duizelingwekkend. Yogadocenten van over de hele wereld geven het hele jaar door workshops – niet alleen in Kripalu yoga, maar ook in Ashtanga en Kundalini – en bijzondere cursussen als ‘Yoga and kayaking’ en partneryoga. En dat is nog maar een kleine greep. Want naast de yogatak is er de Kripalu School of Bodywork and Ayurveda, met steeds weer nieuwe programma’s op het gebied van creativiteit, gezondheid en persoonlijke of spirituele ontwikkeling. Met haar wortels in de oosterse filosofie, propageert het Kripalu Center ook de nieuwste westerse inzichten.

Een yogavorm die sterk beïnvloed is door één goeroe, zoals de meeste andere yogastijlen, is Kripalu dus allang niet meer. Het Center, ooit opgericht vanuit een oosters gedachtegoed, heeft inmiddels al jarenlang een wereldlijk bestuur. Waarmee het de enige seculiere ashram ter wereld is.

Ondanks de invloeden van de vele gastdocenten en duizenden bezoekers, blijft een select groepje onderwijzers de oorspronkelijke yogafilosofie van Amrit Desai in ere houden. Deze oude garde, met leraren als Don Stapleton, Richard Faulds en Stephen Cope, probeert nog altijd te inspireren op de manier waarop Desai dat deed. Niet vanuit een autoritaire structuur, maar vanuit gelijkwaardigheid. Paula: ‘Bij Kripalu is geen hiërarchie. Je ondersteunt elkaars persoonlijke ontwikkeling.’ Ingrid: ‘Kripalu yogi’s zijn hun eigen docent. Ze willen zichzelf leren kennen, weten waar ze mee bezig zijn.’

Kripalu aan de Amstel

Ook buiten de muren van het centrum is Kripalu yoga populair. In de jaren zeventig begonnen Desai en zijn volgelingen met het trainen van docenten; in 1991 werd de Kripalu Yoga Teachers Association (KYTA) opgericht, met als doel het begeleiden en verder opleiden van docenten. De 2500 leden van de KYTA zorgen ervoor dat Kripalu yoga wereldwijd steeds bekender wordt.

Ook in Nederland werd de stroming geïntroduceerd. Paula: ‘Ik maakte kennis met Kripalu in 1997, toen aan de Amstel in Amsterdam nog een groot Kripalu centrum gevestigd was. Kamini Desai, de dochter van Amrit, die met een Nederlander getrouwd was, gaf daar leiding. Omdat Kripalu mij meteen aansprak, ben ik de docentenopleiding in Amerika gaan doen.’

Kamini bleef echter niet in Nederland. Ze keerde terug naar Amerika, waar ze operationeel directeur werd van het Amrit Yoga Institute, dat haar vader oprichtte na zijn aftreden als Kripalu leider. Tegenwoordig bestaat het Kripalu centrum aan de Amstel niet meer. Omdat de opleiding in Massachusetts veel tijd en geld kost, is er slechts een handjevol Nederlandse docenten. Kripalu is hier daarom nog niet zo populair als in Amerika. Maar, zoals Swami Kripalu zei: ‘Groei kan alleen geleidelijk plaatsvinden. Het zaad dat vandaag is gezaaid, kan niet morgen al in een boom ontspruiten. Dat doet het slechts in de loop der tijd, in zijn eigen tempo en op eigen initiatief.’

Meer weten?
* www.kripalu.org is de officiële website van het Kripalu Center in Massachusetts
* www.amrityoga.com, de website van het Amrit Yoga Institute

* Kripalu Yoga: a guide to practice on and off the mat, Shobhan Richard Faulds, Bantam Books, ISBN 055338097
* Yoga and the quest for the true self, Stephen Cope, Bantam Books, ISBN 055337835
* The Kripalu cookbook: gourmet vegetarian recipes, Atma Jo Ann Levitt, Berkshire House Publishers, ISBN 0936399651

Kripalu in…
* Den Haag: www.theportableyogacompany.com, de site van Ingrid Schippers
* Amsterdam: www.yogasadhana.nl; Paula Charnley organiseert ook Kripalu yogavakanties in Turkije