Pranayama

Pranayama

Eeuwen geleden ontdekten yogi’s al dat een goede ademhaling de sleutel is tot een gezond en lang leven. Pranayama zijn ademtechnieken die controle geven over de adem en je lichaam en geest met elkaar verbinden. Met vele voordelen als gevolg.

Je adem in evenwicht

Je zou denken dat we wel weten hoe we moeten ademen. Maar door het drukke leven dat we leiden, ademen de meesten van ons te oppervlakkig. Daardoor wordt slechts een deel van onze longen gebruikt en halen we niet zo veel zuurstof binnen als we zouden kunnen. Met hartkwalen, slaapproblemen en vermoeidheid als mogelijke gevolgen. Ook zijn we door een verminderde zuurstoftoevoer vatbaarder voor ziektes en voelen we ons minder vitaal.

De ademhaling is zo belangrijk omdat ze een hele reeks lichamelijke reacties in werking zet. Elke hap lucht brengt zuurstof in ons lichaam, die vervolgens langs de longmembranen zijn weg richting de bloedbaan zoekt. Tegelijkertijd wordt kooldioxide, een afvalproduct van onze stofwisseling, in omgekeerde richting vervoerd. Die kooldioxide stoten we uit met het uitademen. Belangrijk is dat de hoeveelheid zuurstof en kooldioxide in evenwicht is. Ademen we te snel, dan komt er namelijk een overschot aan zuurstof in het bloed terecht. Doordat het gehalte aan kooldioxide dan in verhouding te laag is, raakt onze pH-waarde verstoord en ons lichaam ‘verzuurd’. Deze hyperventilatie kan spiertrekkingen, duizeligheid, geïrriteerdheid, verwarring en angsten veroorzaken.

Pranayama

Adem als wondermiddel

Een diepe en rustige ademhaling daarentegen leidt tot een betere balans van zuurstof en kooldioxide, waardoor de pH-waarde hoger wordt. Door die veranderde bloedwaarde kalmeert ons zenuwstelsel en wordt onze hartslag uiteindelijk trager. Als we ook nog eens – net als dieren dat doen – met onze neus en neusvleugels wijd open ademen, dan zouden we via die trechter jaarlijks zo’n 500.000 liter extra lucht binnenkrijgen. Bovendien zorgt ademen via de neus voor een voorverwarmde luchtstroom die beter zou zijn voor ons longweefsel en vangen de neusharen ook nog eens allerlei bacteriën en virussen op.

Goed ademhalen heeft ook effect op ons geestelijk welzijn. Zo helpt het bij ongerustheid om de uitademing te verlengen; een vermoeid en futloos gevoel vermindert juist door langere inademingen, en een depressieve bui zou weleens minder zwaar kunnen voelen wanneer in- en uitademing precies in balans zijn.

Goed ademen geeft meer levensenergie

Pranayama: ademtechnieken

Dit wondermiddel dat op moeilijke momenten onze emoties simpel, doeltreffend en goedkoop weet te temperen, is bij de yogi’s in India al veel langer bekend. Lang geleden schreef de wijze yogi Patanjali het boek Yoga Sutra, waarin hij uitgebreid verslag doet van de oeroude, en tot op dat moment alleen mondeling overgedragen, leer van yoga. Hij beschrijft hoe het menselijke verstand werkt en welk pad de mens zou moeten volgen om vrij en zonder lijden te kunnen leven.

In zijn boek worden ademhalingsoefeningen, oftewel pranayama, aangehaald als een van de acht vitale onderdelen van yoga, naast bijvoorbeeld fysieke oefeningen en meditatie. ‘Prana’ betekent in Sanskriet levensenergie en ‘yama’ controle. Pranayama zijn dus ademhalingstechnieken die controle over de adem geven. In yogatermen is pranayama echter veel meer dan simpelweg het in- en uitademen van lucht. Door energie in de vorm van zuurstof op te nemen, worden lichaam, geest en ziel met elkaar verbonden. Een yogi spaart zijn adem en daarmee zijn levensenergie op. Hij kan zelfs een andere geestestoestand bereiken en uiteindelijk zichzelf ontstijgen en in een ander bewustzijn raken.

Maar ook voor ons gewone stervelingen zijn er genoeg situaties te bedenken waarin het verstandig is om eerst een aantal keer diep door te ademen. Denk eens aan een tentamen, auditie, sollicitatiegesprek of het baren van een kind. We worden beslist rustiger van een goede ademhaling. Het is aangetoond dat het opvolgen van het simpele advies ‘haal eerst even adem’ de bloeddruk en hartslag kan laten dalen. Bovendien bevordert dat diepe doorademen de concentratie. Het is namelijk onmogelijk om op je adem te focussen en ondertussen met je
aandacht elders te zijn.

Je ademhaling verbeteren

Hoe kunnen we onze ademhaling verbeteren? Oefenen, oefenen, oefenen. Maar voor je begint met oefenen, is er nog een aantal dingen die je zou moeten weten. Pranayama wordt meestal zittend op de grond en met een rechte rug uitgevoerd. Voor beginners kan het echter vermoeiend zijn om zo te zitten. Om te voorkomen dat je wordt afgeleid door pijntjes, kun je in het begin beter meteen voor een liggende positie kiezen.

Ga dus op de grond liggen en ondersteun je hoofd eventueel met een klein, stevig kussentje. Lig met je benen een klein beetje uit elkaar of leg een yogakussen onder de knieën om je rug te ontspannen. Leg je armen licht gebogen langs je zij en sluit je ogen. Als je comfortabel ligt, concentreer je dan een paar minuten op de adem. ‘Observeer’ van een afstand zonder het ritme te beïnvloeden.

Waarschijnlijk zal je ademhaling in eerste instantie onregelmatiger worden, maar na verloop van tijd wordt hij vanzelf rustiger. Tel dan een minuut lang de lengte van de in- en uitademingen. Wees niet verbaasd als de uitademingen iets langer duren dan de inademingen, dat is vrij normaal. Zodra je een rustig ritme hebt gevonden, kun je de ‘volledige ademhaling’ gaan oefenen.

Meestal gebruiken we bij het ademen slechts een klein deel van ons bovenlichaam, het gebied tussen ribbenkast en hogere buik. Daardoor is onze ademhaling oppervlakkig en licht. We moeten dus eerst leren om diep te ademen en ons hele bovenlichaam erbij te betrekken. Nog een klein advies: overdrijf nooit! Je bepaalt zelf wanneer het genoeg is. Als je je onwel of duizelig voelt, kun je de oefening beter afbreken en terugkeren naar je normale ademhaling.

Oefening: de Zoemende Bij (Bhramari Pranayama)

Door stress en overprikkeling gaat onze ademhaling onopgemerkt omhoog en ademen we oppervlakkiger. Met deze Pranayama train je jezelf om traag te ademen.

pranayama dolly

  • Ga zitten in een comfortabele houding.
  • Breng je handen voor je gezicht.
  • Sluit met je duimen je oren af en plaats je andere vingers op je voorhoofd.
  • Adem rustig in.
  • Adem langzaam uit terwijl je een zacht zoemend geluid maakt in je keel.
  • Herhaal dit vijf tot tien keer.

challenge mr breath header

Challenge: adem je vrij en ontspannen

Samen met Mr. Breath ontwikkelden we een 7-daagse adem-challenge. Daarin leer je één simpele ademoefening, die je die week gaat oefenen. Elke ochtend ontvang je van ons een mailtje met de oefening, reminders en extra tips en inspiratie.

DOE GRATIS MEE

6-weekse online training: De kracht van ademen

Wil je thuis oefenen met Rob, oftewel Mr. Breath? We 
ontwikkelden een 6-weekse ademtraining. 
Je leert hoe de adem werkt en hoe je die 
optimaal kunt inzetten. Elke week krijg je 
een oefening, opgebouwd van rustig naar actief, zodat je langzaam vertrouwd raakt 
met je adem. Na afloop weet je hoe je op 
elk moment terug kunt vallen op jouw ‘afstandsbediening’ (die je altijd bij je hebt) 
of je nu ontspanning, helderheid of 
energie nodig hebt.

BEKIJK DE TRAINING

Training

De kracht van ademen

Ademen doe je gelukkig altijd vanzelf, onbewust. Maar wanneer je bewust ademt, kun je van je adem een enorm krachtige tool maken – die je altijd en overal kunt inzetten. In onze nieuwe online traini...

Schrijf je nu in voor de yoga nieuwsbrief