Niet alleen slechte slapers of onrustige mensen hebben baat bij yoga Nidra. Deze bijzondere vorm van yoga – waarbij je simpelweg op je rug ligt in savasana – kan je in een van de diepste staten van ontspanning brengen. En juist daar rust je pas écht uit: lichamelijk én geestelijk.
“Ik werd aan de hand meegenomen naar een plek waar het veilig en warm is,” schrijft Fidessa Docters van Leeuwen over haar eerste ervaring met yoga Nidra in het boek Slaapyoga. “Ik kwam in een tijd en ruimte terecht waar alleen maar rust is om te ademen. Daar hoefde ik helemaal niets.”
Veel mensen herkennen dat gevoel. Op internet delen beoefenaars hoe ontspannen ze zich na een sessie voelen. Sommigen slapen beter, anderen merken dat hun hoofd rustiger wordt of dat hun concentratie verbetert.
Maar wat is yoga Nidra precies – en waarom werkt het zo goed?
Wat is yoga Nidra?
Yoga Nidra betekent letterlijk ‘yogaslaap’. De techniek werd rond 1950 ontwikkeld door de Indiase yogameester Swami Satyananda Saraswati. Hij ontdekte dat er een bijzondere staat bestaat tussen waken en slapen. In die toestand ben je diep ontspannen, maar nog wel bewust. Juist in die staat kan spanning uit lichaam en geest loslaten.
In tegenstelling tot andere yogavormen hoef je bij yoga Nidra geen houdingen te doen. Je ligt stil op je rug in savasana, vaak met een deken over je heen, terwijl een begeleidende stem je door de oefening leidt. “Je hoeft niets actiefs te doen,” zegt yogadocent Rolf van Baalen. “De stem neemt je stap voor stap mee, zodat je volledig kunt ontspannen.”
De vijf energielichamen
Volgens de yogafilosofie werkt yoga Nidra niet alleen op je fysieke lichaam. “We bestaan uit vijf lagen, de zogenoemde kosha’s,” legt Van Baalen uit. “Dat zijn het fysieke lichaam, het energetische lichaam, het mentale lichaam, het intellectuele lichaam en het spirituele lichaam.”
Een volledige yoga Nidra-sessie raakt al deze lagen aan. Daardoor kan de ontspanning dieper gaan dan bij gewone rust. Sessies kunnen variëren van tien minuten tot een uur of langer. Hoe langer de sessie, hoe dieper de ontspanning meestal wordt.
Hoe verloopt een yoga Nidra-sessie?
Hoewel iedere docent zijn eigen stijl heeft, verloopt een sessie meestal volgens een vergelijkbare structuur. Eerst kom je rustig aan in het moment, bijvoorbeeld door je ademhaling te volgen en te voelen hoe je lichaam op de mat ligt.
Daarna formuleer je een sankalpa: een korte intentie of krachtzin, zoals:
- “Ik volg mijn intuïtie”
- “Ik ben liefde”
- “Ik laat mijn angsten los”
Vervolgens volgt een bodyscan. Je aandacht wordt snel langs verschillende lichaamsdelen geleid: van je vingers tot je voeten en van voor- naar achterkant van het lichaam.
Daarna kun je verschillende sensaties ervaren – bijvoorbeeld warmte, kou, lichtheid of zwaarte – en worden er soms beelden opgeroepen, zoals een ondergaande zon of een vallend blad. Deze visualisaties helpen om spanning en oude indrukken los te laten.
Aan het einde herhaal je opnieuw je intentie en kom je langzaam terug in het hier en nu.
Een reset voor lichaam en geest
De effecten van yoga Nidra kunnen verrassend krachtig zijn. “Slaapyoga is eigenlijk een powernap waarbij je wakker blijft,” schrijven Fidessa Docters van Leeuwen en Kirstin Hanssen in hun boek.
Veel mensen gebruiken yoga Nidra om beter te slapen, maar het kan ook overdag helpen. “Als ik een drukke week heb met veel deadlines, doe ik juist yoga Nidra,” zegt Hanssen. “Je hoofd wordt leeg en je voelt je weer helder.”
Voor Van Baalen ligt de kracht vooral in de intentie. “Tijdens yoga Nidra is je lichaam volledig ontspannen en je mind rustig. Daardoor kan een intentie of affirmatie veel dieper binnenkomen.”
Wat gebeurt er in je hersenen?
Tijdens yoga Nidra veranderen ook je hersengolven. In een diepe ontspanningstoestand neemt het aantal alfa-golven toe – hersengolven die geassocieerd worden met ontspanning en concentratie.
Soms kunnen ook thèta-golven optreden, die vaker voorkomen tijdens meditatie of vlak voor het inslapen. Dat is een toestand waarin het brein creatiever en ontvankelijker is. Die combinatie van hersengolven zorgt ervoor dat lichaam en geest echt kunnen herstellen.
Toch is yoga Nidra geen vervanging voor slaap. “Je hoort vaak dat één sessie gelijkstaat aan vier uur slaap,” zegt Van Baalen. “Zo kan het voelen, omdat je daarna weer fris bent. Maar je lichaam heeft nog steeds zeven tot acht uur slaap nodig.”
Zelf yoga Nidra proberen
Yoga Nidra kun je volgen bij een yogastudio, maar ook thuis oefenen. Het enige wat je nodig hebt is:
- een rustige plek
- comfortabele kleding
- een yoga Nidra-audio of meditatie-app
Online zijn veel gratis sessies te vinden, bijvoorbeeld via Insight Timer of via YouTube. Als je geabonneerd bent, kun je ook de Yoga Nidra-lessen volgen van Yoga by Happinez. Leg een deken over je heen, ga liggen en laat je begeleiden door de stem.
Misschien merk je dan – net als veel anderen – dat je lichaam langzaam zwaarder wordt, je gedachten stiller worden en er een diepe rust ontstaat. Een rust waarin je even helemaal niets hoeft.
Meer lezen over yoga Nidra en beter slapen?
- Ontdek hier alles over de yogastijl yoga Nidra.
- Drie manieren om ontspannen in slaap te vallen.
- Beter slapen? Nieuwe inzichten van een slaapexpert.
Illustraties: Lisa Junius
