Go with the flow

Soms zit het mee, soms zit het tegen. Meebewegen met de eb en vloed in je leven doe je door je innerlijke bron van vrede en acceptatie te vinden. Dit ideaal heet Santosha, ‘volkomen tevredenheid’. Deze serie helpt je op weg. Soms op onverwachte manieren…

In balans zijn, wat is dat? Iemand die rustig op zijn matje zit te mediteren? De serene glimlach van een Boeddhabeeld? Uiteraard. Maar denk ook aan de surfer die zich staande houdt op een wilde zee: tevens een betekenis van balans. De golven van de zee kun je niet stilleggen. Maar terwijl alles om je heen beweegt, kun jij je evenwicht leren bewaren.

Grote namen gingen je voor. Toen de 20ste-eeuwse Indiase spiritueel leraar Jiddu Krishnamurti werd gevraagd naar het geheim voor een tevreden leven, zei hij: ‘Weet je wat mijn geheim is? Het maakt mij niet uit wat er gebeurt.’ Het ziet ernaar uit dat Krishnamurti een toestand had bereikt die in het Sanskriet Santosha wordt genoemd. ‘San’ komt van Sam, wat staat voor: volkomen, geheel, totaal. ‘Tosha’ betekent tevredenheid, acceptatie. Een toestand van volkomen tevredenheid én acceptatie, dus. Sommige vertalingen voegen daar, geïnspireerd door de eeuwenoude heilige tekst Bhagavad Gita, aan toe: tevredenheid ondanks plezier of pijn, winnen of verliezen, roem of verachting, succes of falen, sympathie of haat. Wow! 

De yama’s en niyama’s

Santosha is ook deel van het achtvoudige pad van yoga dat enkele eeuwen voor Christus werd beschreven door Patanjali, ook wel de oervader van de yoga genoemd. Dat pad omvat onder andere het principe van de Yama’s, vijf ethische begrenzers. Zoals Ahimsa (niet gewelddadig zijn), en Aparigraha (niet hebzuchtig zijn). Daartegenover staan dingen om juist wel na te streven, het principe van Niyama. Santosha staat in dat rijtje, net als Saucha (reinheid), Tapas (discipline), Svadhyaya (zelfobservatie), en Ishvara Pranidhana (overgave aan God). 

Innerlijke balans

Waarom zou je eigenlijk oefenen op zoiets lastigs als tevredenheid in alle omstandigheden? De oude heilige tekst Viveka Chudamani weet het wel: ‘Santosha is nodig omdat het bevrijdt van gebondenheid, manipulatie en angsten. Daardoor kun je zijn zoals je wilt, doen wat je goeddunkt en je levensdoelen nastreven waar, wanneer en hoe je wilt.’ Wie wil dit niet? Alleen, hoe geef je handen en voeten aan zo’n groots ideaal? Begin eens met deze serie, opgebouwd rond Santosha. Want deze serie voegt beweging toe aan traditionele houdingen of mengt ze, zodat je kunt leren om eventuele ‘dat hoort niet zo’-gedachten te overwinnen. Soepel als een surfer ga je mee in golvende bewegingen. De serie daagt je uit om in oncomfortabele posities toch vrede te zoeken. En om bij onwennige bewegingen en eventueel gewiebel, in elk geval vanbinnen balans te vinden. Heel toepasselijk! 


8 houdingen om Santosha te cultiveren

1. Geknielde ‘wave’ vanuit Kindhouding

Balasana

  1. Kom vanuit de overgave van de Kindhouding op handen en knieën.
  2. Maak je rug rond.
  3. Op je inademing breng je je heupen dicht bij de mat en komt je bovenlichaam golvend naar voren en omhoog. Je heupen blijven van de mat, je handen, ellebogen en schouders zo veel mogelijk op één lijn.
  4. Op de uitademing ga je weer op handen en knieën, en terug in Kindhouding.
  5. Herhaal dit geheel minstens vijfmaal.
  6. Kom dan in Neerwaartse Hond (Adho Mukha Svanasana).  

2. Bewegende Hurkhouding

Malasana

  1. Wandel naar voren, niet recht maar wijdbeens naar de randen van de mat.
  2. Hurk en hef je bovenlichaam op. Breng je handen plat samen voor je borst. Druk je ellebogen opzij tegen de binnenkant van je knieën, en blijf hier drie ademhalingen lang.
  3. Wiebel je, tot je ergernis? De Malasana helpt oordelen en controledrang loslaten.
  4. Op de inademing kom je overeind, terwijl je je handpalmen samenbrengt boven je hoofd.
  5. Op de uitademing hurk je weer. Ter afsluiting ga je na drie ademhalingen in Hurkhouding terug naar de Neerwaartse Hond. 

3. Neerwaartse Hond 

Adho Mukha Svanasana variatie

  1. Zet je voeten wijd, plaats je handen een handbreedte terug, richting voeten.
  2. Verplaats op de inademing je gewicht naar je rechterhand.
  3. Op de volgende inademing, pakt je rechterhand de buitenkant van je rechterbeen; iets boven je enkel, of richting kniehoogte. Kijk onder je rechterarm door.
  4. Houd de houding tot slot drie tot vijf ademhalingen vast.
  5. Herhaal voor de andere kant en eindig in Neerwaartse Hond. 

4. Nederige Krijger 

Virabhadrasana variatie

  1. Zet je rechtervoet tussen je handen en plaats de tenen van je linkervoet wat naar buiten.
  2. Op een inademing reik je naar het plafond.
  3. Beweeg je armen achterlangs en verstrengel je vingers achter je rug op een uitademing.
  4. Buig voorover richting dijbeen en reik achterlangs naar het plafond.
  5. Herhaal de combinatie van oprichten en buigen minimaal vijf keer, waarna je terugkomt in Neerwaartse Hond.
  6. Dan kun je de oefening herhalen voor je andere zijde. 

5. Lage Plank

Chaturanga Dandasana knie-variatie 

  1. Zak met licht aangespannen buikspieren omlaag tot knieën en ellebogen op de mat rusten. Je ellebogen zijn recht onder je schouders, je armen liggen voor je.
  2. Druk je handen stevig in de mat en stap met één been tegelijk naar achteren in Lage Plank.
  3. Buig op je uitademing twee knieën naar de mat en tik die licht aan.
  4. Kom op je inademing terug in Lage Plank.
  5. Herhaal de beweging minimaal vijf keer. Dan komen je knieën, heupen en onderbuik op de mat. 

6. De Sfinx

Salamba Bhujangasana

Borstopeners verdiepen je ademhaling. En laat Patanjali’s raad nou zijn, dat kalme uitademingen helpen richting Santosha.

  1. Aard je onderarmen, je handen blijven plat. Voelen je schouders gespannen, dan kunnen je ellebogen wat naar voren.
  2. Druk je op de inademing omhoog; je schouderbladen komen verder naar achteren. Houd je bekken goed tegen de mat.
  3. Duw je borst omhoog, maak ruimte in je ribbenkast en lengte in je hals door je kruin naar het plafond te richten.
  4. Blijf zo’n drie à vijf ademhalingen lang in deze houding. 

Denk je: dit had moeten gaan zoals het hoort, besef dan dat zo’n gedachte een illusie is. Zoek niet de volmaakte controle over je bewegingen, maar de volmaakte rust in je geest.

7. Variatie op de Sprinkhaan

Salabhasana

  1. Leg kin of voorhoofd op de mat en verstrengel je handen achter je rug.
  2. Op een inademing komen je benen samen omhoog, net als borst en hoofd.
  3. Open je borst, je schouderbladen naderen elkaar. Heupen en onderbuik blijven op de mat. Strek je armen optimaal naar achteren.
  4. Blijf drie tot vijf ademhalingen in deze houding.
  5. Herhaal naar wens en kunnen, en eindig liggend op de mat.
  6. Dan breng je je knieën onder je en kom je via Kindhouding in Neerwaartse Hond.

8. Krijger II

Virabhadrasana II

  1. Zet je rechtervoet tussen je handen. Draai je achterste voet uit, zoek aarding via je hiel.
  2. Richt je op, buigend door je rechterbeen, en maak lengte in je gestrekte linkerbeen. Strek je rechterarm voorwaarts, de linker achterwaarts.
  3. Vergroot de stretch door op de uitademing je achterste been verder achterwaarts te strekken.
  4. Maak je blik zacht. Probeer je in te beelden dat via je ademhaling ontspanning en vredigheid je lichaam in stromen.

Lukt het? Moraal: acceptatie en tevredenheid kunnen samengaan met een pittige situatie van buitenaf.Kom je niet in een picture perfect-houding? Niet diep genoeg, ver genoeg et cetera? Een uitgelezen kans om je balans terug te zoeken vanuit irritatie, frustratie of prestatiedrang.

Beeld: Chantal Ariens, model: Afke Reijenga, kleding: Funky Simplicity, tekstbronnen: Yoga Journal, Yoga met Evy, The Complete Yoga Book, The religions of India


Krijg nu een yogareismat cadeau bij je abonnement

Schrijf je nu in voor de yoga nieuwsbrief